بررسی یک تحلیل تاریخی: حقیقت ناگفته دربارۀ اختناق پیش از انقلاب و راه نجات امروز

سخنرانی اصغر ادیبی

در مباحثات و تحلیل‌های سیاسی روز، یکی از موضوعاتی که همواره محل مناقشه بوده، بازخوانی تاریخ گذشته و ارزیابی شرایط اجتماعی و سیاسی ایران پیش از انقلاب ۱۳۵۷ است. با مرور سخنان و خاطرات فعالان و شاهدان آن دوران، می‌توان تصویر دقیق‌تری از نسبت جامعه با آزادی، سانسور و ضرورت رهایی از دیکتاتوری به دست آورد.

۱. افسانه «آزادی و توسعه» در سایه اختناق شدید

امروزه برخی تلاش می‌کنند دوران پیش از انقلاب را عصری طلایی همراه با آزادی‌های مدنی و دموکراسی تصویر کنند. اما واقعیت‌های تاریخی و روایت‌های دست‌اول شاهدان، تصویر متفاوتی را نشان می‌دهد.

یکی از نمونه‌های بارز این وضعیت، خاطره‌ای است که از دکتر سمسار (سردبیر سابق روزنامه کیهان و نشریه حزب رستاخیز) نقل شده است. وی تعریف می‌کرد پس از بازگشت از یک سفر رسمی، در فرودگاه توسط ماموران لباس‌شخصی محاصره و بازرسی شد. وقتی علت را جویا شد، پاسخ شنید که ماموران به دنبال «کتاب‌های ضاله» می‌گردند!

چالش اصلی در این داستان واضح است: وقتی حتی سردبیر ارگان رسمی حزب حاکم حق مطالعه یا حمل کتاب‌های غیرمجاز را نداشت و تحت نظارت امنیتی بود، چگونه می‌توان ادعا کرد که جامعه به سمت پیشرفت و دموکراسی حرکت می‌کرد؟

۲. پایداری نسل‌ها و پیوند گذشته و حال

انقلاب ۱۳۵۷ و حرکت‌های آزادی‌خواهانه پس از آن، حاصل خواست عمومی برای نفی دیکتاتوری و دستیابی به حق تعیین سرنوشت بود. ایستادگی و فداکاری نسلی که در آن سال‌ها شکل گرفت، امروزه در قامت جوانان و مبارزانی ادامه یافته است که برای تحقق همان اهداف اصلی——یعنی آزادی و برچیده شدن بساط سرکوب——تلاش می‌کنند.

حضور اقشار گوناگون جامعه——از دانشجویان، ورزشکاران و بازاریان گرفته تا دیپلمات‌ها و تکنوکرات‌های سابق——در مسیر مبارزه با دیکتاتوری، نشان‌دهنده یک خواست فراگیر ملی است.

۳. تنها راه نجات: بازگرداندن حق حاکمیت به مردم

پس از ده‌ها سال مبارزه با اشکال مختلف دیکتاتوری، پیام اصلی و روشن برای آینده ایران ساده اما بنیادی است:

نفی هرگونه اراده‌گرایی فردی یا ارباب‌رعیتی بر مردم

به رسمیت شناختن حق تعیین سرنوشت آزادانه توسط شهروندان

تمرکز بر برنامه‌ها و طرح‌هایی که برابری، آزادی اندیشه و اداره دموکراتیک جامعه را تضمین می‌کنند

نتیجه‌گیری

تلاش برای تحریف تاریخ و تطهیر گذشته، آب در هاون کوبیدن است. نسلی که با آگاهی، پرداخت هزینه و ایستادگی شکل گرفته، تصمیم دارد آینده‌ای بر پایه آزادی و حاکمیت مردم بسازد. راه رهایی ایران، نه بازگشت به گذشته و نه تسلیم در برابر وضعیت موجود، بلکه اتکا به اراده مردم برای دستیابی به جامعه‌ای آزاد و دموکراتیک است.