چه کسانی در اپوزیسیون ایران نقش دارند؟

پسر آخرین شاه، شورای ملی مقاومت، مخالفان داخلی، کردها...

همه آن‌ها با تضعیف حکومت آخوندها فرصتی برای تغییر می‌بینند.

گروه‌های مختلف اپوزیسیون ایران در شرایطی که حکومت آخوندها تضعیف شده، تلاش می‌کنند نقش خود را در آینده کشور مطرح کنند.

بحران بی‌سابقه در جمهوری اسلامی

حملات ایالات متحده و اسرائیل به ایران که به کشته شدن رهبر جمهوری اسلامی، علی خامنه‌ای انجامیده، بحرانی بی‌سابقه در جمهوری اسلامی ایجاد کرده است؛ بحرانی که از زمان پیروزی انقلاب آخوندها در سال ۱۹۷۹ تاکنون رخ نداده بود.

در حالی که برخی این ضربه به حکومت را با امید نگاه می‌کنند، نگرانی‌هایی نیز درباره افزایش خشونت در داخل کشور و در منطقه وجود دارد. در این شرایط، گروه‌های مختلف اپوزیسیون ایران تلاش می‌کنند نقش خود را در این وضعیت جدید مطرح کنند. همه آن‌ها می‌خواهند در تغییراتی که مدت‌ها در انتظار آن بوده‌اند، نقش اصلی داشته باشند.

رضا پهلوی؛ چهره شناخته ‌شده اپوزیسیون

احتمالاً شناخته ‌شده‌ترین چهره مخالف حکومت ایران در رسانه‌ها رضا پهلوی است؛ پسر آخرین شاه ایران که در انقلاب ۱۹۷۹ سرنگون شد.

او در مصاحبه‌ای با برنامه تلویزیونی آمریکایی 60 Minutes گفت قصد ندارد به عنوان پادشاه آینده ایران مطرح شود:

مردم به من به عنوان یک رهبر انتقالی اعتماد دارند، نه به عنوان پادشاه یا رئیس‌جمهور آینده. تمرکز من این است که کشور را به جایی برسانم که مردم بتوانند آزادانه انتخاب کنند.

اما بزرگ‌ترین نقطه ضعف او این است که از زمانی که خانواده‌اش ۴۷ سال پیش ایران را ترک کردند، هیچ‌گاه به ایران بازنگشته است. او آن زمان ۱۸ ساله بود.

به گفته خوان کارلوس پاستور گومس، استاد روابط بین‌الملل دانشگاه کمپلوتنسه مادرید:

• رضا پهلوی در جنبش‌های داخلی مخالفان حضور نداشته

• در میدان مبارزه در داخل ایران نبوده

• و در نتیجه بخشی از مخالفان داخلی مشروعیت او را زیر سؤال می‌برند

با این حال، او تا حدی این ضعف داخلی را با حمایت بین‌المللی، به‌ویژه از سوی اسرائیل و آمریکا جبران کرده است.

شورای ملی مقاومت ایران

گروه مهم دیگر اپوزیسیون شورای ملی مقاومت ایران است. این شورا ائتلافی از احزاب مخالف حکومت ایران است که در داخل و خارج کشور فعالیت می‌کنند و ریاست آن بر عهده مریم رجوی است.

رجوی که در فرانسه در تبعید زندگی می‌کند، همچنین رهبر سازمان مجاهدین خلق ایران است؛ سازمانی که هم در دوران شاه و هم در دوران جمهوری اسلامی سرکوب شده است.

شورای ملی مقاومت ایران اخیراً یک برنامه ده ماده‌ای برای ایجاد یک جمهوری دموکراتیک در ایران ارائه کرده است. از جمله:

• حق رأی همگانی

• جدایی دین از دولت

• احترام به حقوق بشر

• برابری جنسیتی

• آزادی بیان و تجمع

رجوی این برنامه را در نشستی در پارلمان بریتانیا ارائه کرد و گفت:

«جریان نئوفاشیستی که آرزو دارد ایران را به دیکتاتوری شاه بازگرداند، موفق نخواهد شد. مبارزه مردم ایران بر اساس این اصل پیش می‌رود: نه شاه و نه ملاها.»

به گفته پاستور، شورای ملی مقاومت در خارج از ایران بیشترین رشد و سازماندهی را داشته است.

او می‌گوید:

این گروه بیش از دیگران درباره آینده ایران و مسیر رسیدن به دموکراسی برنامه ارائه کرده است.

مخالفان داخلی

در داخل ایران نیز شبکه‌ای مخفی از مخالفان حکومت وجود دارد که به «واحدهای مقاومت» معروف هستند و با سازمان مجاهدین خلق و شورای ملی مقاومت ارتباط دارند.

این گروه‌ها حدود ده سال پیش فعالیت خود را آغاز کردند، ابتدا با:

• آتش زدن تصاویر خامنه‌ای

• نوشتن شعارهای اعتراضی روی دیوارها

گفته می‌شود آن‌ها در هدایت و حفاظت از معترضان در اعتراضات اخیر نقش مهمی داشته‌اند.

یکی از مسئولان شورای ملی مقاومت ادعا کرده که ۲۵۰ عضو این گروه‌های مخفی چند روز قبل از حمله آمریکا به مقر خامنه‌ای در تهران حمله کردند که «شوک بزرگی برای حکومت» بود.

دیگر چهره‌های مخالف

از جمله مخالفان سیاسی زندانی در ایران:

نرگس محمدی، برنده جایزه نوبل صلح ۲۰۲۳ است که از ماه دسامبر به دلیل شرکت در جلسه‌ای که حکومت آن را «براندازانه» دانسته، به ۷ سال زندان محکوم شده است.

همچنین میرحسین موسوی، یکی از رهبران اعتراضات سال ۲۰۰۹ موسوم به جنبش سبز، از سال ۲۰۱۱ در حصر خانگی قرار دارد.

نقش اقلیت‌های قومی

در میان مخالفان داخلی، اقلیت‌های قومی نیز حضور دارند، به‌ویژه:

• کردها

• بلوچ‌ها

این گروه‌ها عمدتاً مسلمان سنی هستند، در حالی که حکومت ایران شیعه است.

• بلوچ‌ها در استان سیستان و بلوچستان زندگی می‌کنند.

• کردها که حدود ۷٪ جمعیت ایران را تشکیل می‌دهند، در منطقه کردستان ایران ساکن هستند.

طبق گزارش CNN، دولت ترامپ در حال مسلح کردن نیروهای کرد برای ایجاد شورش علیه حکومت ایران است.

آینده اپوزیسیون

نقش این گروه‌های مختلف در آینده ایران تا حد زیادی به میزان مقاومت حکومت فعلی بستگی دارد.

به گفته پاستور:

ساختار اجتماعی و نظامی ایران، به‌ویژه سپاه پاسداران و ساختار سلسله‌مراتبی حکومت، ممکن است سقوط سریع نظام را دشوار کند.

او درباره احتمال به قدرت رسیدن رضا پهلوی نیز می‌گوید:

گرفتن قدرت در یک کشور با کمک آمریکا یک چیز است، اما حفظ آن چیز دیگری است؛ به‌ویژه در کشوری بزرگ و کوهستانی مانند ایران با جمعیتی بین ۸۰ تا ۱۰۰ میلیون نفر.

https://cadenaser.com/nacional/2026/03/07/quien-es-quien-en-la-oposicion-irani-cadena-ser/